Lời dạy hay từ Sư cô Hương Thiền

Sư cô Hương Thiền hiện là trụ trì chùa Đức Hòa (Sóc Sơn, Hà Nội), đồng thời đảm nhiệm vai trò Thư ký Phân ban Truyền thông thuộc hệ phái Phật giáo Nguyên Thủy Khmer (PGNTK). Trên hành trình tu học và hoằng pháp, Sư cô chịu ảnh hưởng sâu sắc từ hai vị thiền sư Ajahn Chah và U Tejaniya, những bậc thầy đã dẫn dắt Sư cô đến với pháp hành Thiền Tứ Niệm Xứ. Bên cạnh đó, U Ottamasara là vị thiền sư có vai trò quan trọng trong việc định hướng đời sống và giúp Sư cô vận dụng chánh kiến vào việc thực hành các thiện pháp trong đời sống hằng ngày.

Dưới đây là một số lời dạy hay từ Sư cô Hương Thiền:

1. Nhìn vào thân ta, nhìn vào tâm ta. Hay biết trong tỉnh thức, hay biết trong hiện tại. Biết rằng lẽ Thật đang hiện diện, biết rằng điều ác được đẩy xa. Thân tâm hiền thiện hay xấu xa, cũng chẳng là của ta.

2. Sân hận, tham ái, đố kỵ... không phải của riêng ai cả, không ai làm chủ chúng, chúng là bản tính của tất cả chúng sinh. Nếu chúng ta biết chúng đang tồn tại và đối xử với chúng như một quý ông lịch sự và lạnh nhạt là ta đã buông bỏ chúng, không bị chúng sai khiến và thuận tự nhiên để chúng sinh và diệt.

3. Có người cho rằng thực hành theo Phật là phải tiêu diệt mọi tham ái, sống vô cảm, lạnh lùng. Nhưng nếu bạn từng thực hành chánh niệm một cách chân thành, bạn sẽ thấy: Đức Phật không dạy ta triệt tiêu cảm xúc, suy nghĩ. Ngài dạy ta tỉnh thức với chúng.

Tham ái không phải là kẻ thù. Nó chỉ là một hiện tượng tự nhiên– như mây trôi trên trời, nước chảy chỗ trũng.

Khi bạn không hay biết sự vận hành của tham ái thì bạn bị tham ái dẫn dắt, điều khiển và đó mới là vấn đề. Khi bạn tỉnh thức, hay biết tham ái khách quan không đồng hóa nó là của mình thì bạn thấy rõ nó sinh – diệt như một phần của tự nhiên. Và lúc đó, bạn không cần chống lại – bạn chỉ cần (tinh tấn) rất chăm chỉ, cần cù và khôn khéo để thấy, và buông.

4. Chúng ta muốn làm nhiều việc hay không muốn làm gì thì đó cũng chỉ là bản chất của nhân quả chẳng có ai ở đó cả. Việc hiểu hay không hiểu, làm hay không làm, nó chỉ diễn ra vì đủ điều kiện Nhân nên tạo Quả mà thôi, không một có thực thể, một cá nhân, một linh hồn ông A, cô B nào quyết định cả.

Hiểu biết đúng sẽ thấy rằng chỉ có sự làm, hành động làm mà không có con người làm sẽ thoát khỏi sự dính mắc trong hành động. Điều này rất quan trọng. Nhờ đó sự việc xảy ra một cách tự nhiên, đúng sai, tốt xấu, tất cả chúng xảy ra theo bản chất của chúng mà thôi, theo đúng những gì chúng thực sự cần phải xảy ra.

5. Cái nguy hiểm của việc có học mà không có hành đó là khi người ta đọc, nghe, phân tích theo sách vở, người ta nghĩ là mình hiểu, nhưng phần lớn đó là điều chúng ta muốn hiểu hoặc đã quen cái hiểu đó, không phải là điều Đức Phật muốn chúng ta hiểu.

6. Để kiểm soát bản thân, ta phải chiến đấu với những suy nghĩ xấu xa, cảm xúc tiêu cực trong mình và chiến thắng chúng, không để chúng xui khiến ta làm những điều không tốt.

– Trước mặt ta có bao nhiêu đồ ăn ngon, nhưng ta kiềm chế để nhường cha mẹ.
– Bộ đồ này ta rất thích, nhưng ta không đòi mua để cha mẹ có thêm tiền lo việc khác.
– Ở nơi công cộng, ta cố gắng đi nhẹ nói khẽ để không làm ảnh hưởng tới người xung quanh.
– Học hành đỗ đạt, ta cũng không vì thế mà đắc ý, chế giễu những bạn thua kém mình.
– Dù tâm trạng không vui, ta cũng không trút giận lên đồ đạc và người khác.

Bản lĩnh của người mạnh mẽ không nằm ở sự diễu võ dương oai. Ý chí quyết tâm vượt qua những sự xúi giục trong chính tâm mình mới chính là bản lĩnh của người mạnh mẽ.

7. Tâm liên tục thay đổi và đòi hỏi giống một đứa trẻ trong siêu thị, thấy món gì cũng đòi, giãy đành đạch nhưng rồi chỉ vài phút sau đã quên mất.

8. Lễ Phật không chỉ là nghi thức khom lưng cúi đầu. Đó là cách buông bỏ kiêu ngạo, học sự khiêm nhường. Khi tụng kinh, ta không chỉ đọc chữ cho thuộc lòng, mà còn quán chiếu sâu vào ý nghĩa lời kinh, để hiểu về vô thường, khổ, vô ngã.

9. Chúng ta buông bỏ ý muốn kiểm soát, chi phối, sở hữu nhưng nhặt lên trách nhiệm và bổn phận. Chúng ta buông bỏ sự dính mắc nhưng nhặt lên những việc cần làm. Chúng ta học cách cách ly khỏi cảm giác thích hay không thích chứ không chạy trốn khỏi hoàn cảnh.

Nếu tình thế cần sự quan tâm thì chúng ta quan tâm, nếu cần suy nghĩ tính toán thì chúng ta suy nghĩ, nếu cần hành động thì chúng ta vẫn làm thôi nhưng không để mình chìm vào đó, bị chi phối.

Chúng ta cần đối phó với vấn đề nội tâm của chúng ta trước. Sau đó, chúng ta mới có thể đối phó có hiệu quả với những vấn đề bên ngoài.

10. Sự bận rộn không hủy hoại bạn, mà chính sự quên mình giữa bận rộn mới khiến bạn kiệt sức.

11. Bạn ngồi xuống để được yên, nhưng tâm rất nhiều suy nghĩ và bạn cho rằng thiền làm suy nghĩ nhiều hơn.

Thiền cho bạn thấy rõ sự thật về tâm mình – vốn dĩ lúc nào cũng lăng xăng như vậy, chỉ là trước giờ bạn không dừng lại để quan sát nên không biết. Thiền không làm tâm loạn, thiền cho bạn thấy tâm vốn đã loạn.

12. Không ai mang theo được điều gì khi rời khỏi đời này – không tài sản, không danh vọng, chỉ có nghiệp là theo ta đi tiếp. Nghiệp là những gì ta đã làm, đã nói, đã nghĩ. Làm lành, sống thiện, biết sẻ chia – đó là hành trang quý giá giúp ta tái sinh vào nơi an lành. Ngược lại, sống ác, gây đau khổ – sẽ dẫn đến bốn cõi khổ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, a-tu-la.

Vì thế, hiểu rằng đời là cõi tạm không phải để bi quan, mà để sống tỉnh thức. Sống từng ngày có ý nghĩa, làm điều thiện, nói lời lành, giữ tâm trong sạch. Bởi chỉ có những việc ấy mới đi theo ta đến cuối con đường.

13. Tự do cá nhân không phải ở chỗ mình được làm gì mà ở chỗ mình có thể buông được gì.

14. Nhiều người không nhận ra rằng chính mong muốn mãnh liệt về một tương lai bình an lại tạo nên sự bất an mới trong tâm.

15. Không ai trên cuộc đời này có trách nhiệm phải đem đến hạnh phúc cho bạn như bạn mong muốn. Cũng không ai có thể tước đoạt của bạn bình an trong tâm nếu như bạn không cho phép họ làm như vậy.