Thiền sư Viên Minh, viện chủ Tổ đình Bửu Long, được nhiều người biết qua các bài pháp, những lời dạy và những bài thiền ngữ đầy trí tuệ. Không câu nệ hình thức, không ngôn từ cao siêu, những lời pháp của Thầy thường đi thẳng vào lòng người bằng sự đơn giản nhưng đầy trí tuệ. Thầy không dạy ta trốn chạy khổ đau hay tìm kiếm điều gì xa xôi, mà chỉ đường để ta quay về trọn vẹn với thực tại "đang là".
Chỉ sử dụng vài từ ngữ đơn sơ, nhưng những bài thiền ngữ của Thầy Viên Minh lại chứa đựng tuệ giác sâu sắc. Lời của Thầy không ru ngủ con người trong những giấc mơ êm đềm, mà đánh thức chúng ta dậy để đối diện và trọn vẹn với thực tại.
Nếu bạn đang cảm thấy chênh vênh hay đơn giản là muốn tìm một điểm tựa tinh thần, hãy dành vài phút để nghiền ngẫm 30 bài thiền ngữ đặc sắc này. Có thể, bạn sẽ bắt gặp câu trả lời cho những trăn trở bấy lâu nay ngay trong những dòng chữ mộc mạc ấy.
Video: Tuyển tập 30 bài thơ thiền của Thầy Viên Minh
1. Như thị
Pháp vốn tự hoàn hảo
Trong chính sự bất toàn
Khi thấy Pháp như thị
Thoát khỏi mọi cực đoan.
2. Họa - Phúc
Giàu không phải là phúc
Phúc do sống biết điều
Nghèo cũng không là họa
Họa do ác tự chiêu.
3. Thuận - Nghịch
Nghịch duyên không đối kháng
Thuận cảnh cũng an nhiên
Thuận nghịch đều vi diệu
Tự tại nói chi thiền.
4. Nhiệm màu
Ai biết sống giản dị
Không tạo tác vọng cầu
Thấy Pháp tánh như thị
Đâu đâu cũng nhiệm mầu.
5. Viên minh
Hiện hữu tùy duyên khởi
Trùng trùng pháp tướng sinh
Tánh thấy thường soi sáng
Nên được gọi viên minh.
6. Không
Lăng xăng tra cứu nghĩa không
Muôn đời chẳng gặp mất công kiếm tìm
Trở về tâm trí lặng im
Bỗng nghe tiếng hót con chim gọi đàn.
7. Bình thản đón nhận
Trải qua những bước thăng trầm
Mới hay bậc trí giữ tâm làm đầu
An nhiên giữa cuộc bể dâu
Khổ đau nhẫn được, đạo mầu chảng xa.
8. Thoát vô minh
Ai thường biết chánh niệm
Trọn vẹn với chính mình
Tỉnh thức trong thực tại
Mới thoát khỏi vô minh.
9. Ai tu
Khi mê cứ tưởng ta tu
Tỉnh ra mới biết Pháp tu một mình
Cái ta ảo tưởng vô hình
Lăng xăng tạo tác tử sinh luân hồi.
10. Hữu sự
Nói làm thường thận trọng
Luôn trọn vẹn chú tâm
Lắng nghe quan sát rõ
Đến đi Pháp lặng thầm.
11. Vô sự
Học đạo quý vô tâm
Làm nghĩ nói không lầm
Sáng trong và lặng lẽ
Giản dị mới uyên thâm.
12. Tâm ma
Pháp đến đi vô ngã
Sao muốn thành của ta
Khổ lạc đều hư ảo
Tìm kiếm chỉ tâm ma.
13. Cuộc đời
Cuộc đời là vị thầy
Dạy biết bao chân lý
Chính nước mắt đầy vơi
Là những lời khai thị.
14. Sự thật
Thầy nói lên sự thật
Không lặp lại kinh, thư
Ai mắt không nhiễm bụi
Ngay đó thấy Chân Như.
15. Ngã thiền
Ai bảo thiền phải chậm?
Ai buộc phải làm nhanh?
Phải chăng toàn bản ngã
Còn đâu chỗ tinh anh.
16. Vô tự kinh
Đọc kinh vô tự khỏi lo âu
Chữ nghĩa, văn hoa chỉ khổ sầu
Nếu biết tùy duyên tâm rỗng lặng
Nào ngờ thuận pháp, tánh tâm sâu.
17. Ngậm đắng
Có thể thắng ngàn người
Nhưng lại không tự thắng
Vẫn bị chúng chê cười
Vẫn nuốt cay ngậm đắng.
18. Rắn
Rắn bên ngoài đáng sợ
Không bằng "rắn" trong lòng
Ai khéo chăn giữ "rắn"
Mới tự tại thong dong.
19. Chiêm bao
Tình trường duyên tan hợp
Như gió thổi sóng chao
Đừng gượng cầu lấy bỏ
Đừng níu giữ chiêm bao.
20. Chánh niệm
Như nhà không khéo lợp
Ắt mưa sẽ dột vào
Tâm không khéo chánh niệm
Phiền não sẽ lao xao.
21. Biết
Hàng ngày biết thọ, biết thân
Biết tâm, biết cảnh, tham sân biết liền
Biết chấp ngã, biết tùy miên
Ngay nơi thực tại hiện tiền thoát ra.
22. Chỉ là
Chỉ là mưa vẫn cứ rơi
Chỉ là lá rụng tơi bời trước hiên
Chỉ là chẳng ngộ chẳng thiền
Chỉ là tâm chẳng đảo điên kiếm tìm.
23. Thông
Quá khứ còn hay mất
Tương lai có hay không
Cứ ngay nơi thực tại
Trọn vẹn, tâm-pháp thông.
24. Bình thường
Vô thường vốn lẽ diệu thường
Tử sinh mới thấy tỏ tường vô sinh
Hữu vô như bóng với hình
Vô minh cùng với chữ minh một vần.
25. Biết mình
Không gì bằng biết mình
Biết mình tức thấy Pháp
Thấy Pháp chính là minh
Minh thoát vòng sinh tử.
Nên nhìn lại chính mình
Chớ quan tâm người khác
Thấy mình mới là mình
Thấy người sinh ý ác.
26. An nhiên
Mỗi khi xúc chạm việc đời
An là không động không rời tự tâm
Nhiên là giản dị uyên thâm
Thong dong, tự tại, lặng thầm, vô ngôn.
27. Kiếp phù du
Ta vốn từ thiên thu
Đứng bên bờ giác ngộ
Nhưng yêu đời bể khổ
Ta chọn kiếp phù du
28. Nụ cười
Người đi còn lại nụ cười
Cho yêu thương nối tình người ngàn sau
Cho cây đơm lá xanh màu
Cho trăng sáng mãi nhịp cầu thủy chung.
29. Lặng lẽ
Xin trả chim đôi cánh
Đôi cánh nhẹ bay xa
Ta trở về lặng lẽ
Một mình ngắm mây qua.
30. Đến đi
Pháp sẵn nơi mỗi người
Chẳng cần tìm đâu khác
Pháp đến, chỉ mỉm cười
Pháp đi, không tạo tác.
31.
Năm tháng vẫn qua đi
Nhưng mỗi ngày một mới
Chỉ có nỗi sầu bi
Ôm niềm đau đã cũ.
32.
Càng ước mơ hạnh phúc
Càng thấy nhiều khổ đau
Cả hai đều mộng ảo
Đâu có khác gì nhau!
33.
Chuyện gì đến sẽ đến
Chuyện gì đi sẽ đi
Tùy duyên mà ứng xử
Vô ngại, tâm xả ly.
34.
Dù tu trăm ngàn cách
Không bằng tự biết mình
Mỗi phút giây trong sáng
Mới thật là chân minh.
35.
Khi con sống thuận pháp
Tự tánh sẽ mở ra,
Như hoa đúng thời tiết
Tự nở tỏa hương xa.
36.
Duyên do pháp vận hành
Nghiệp do ý khởi sanh
Biết tùy duyên thuận pháp
Không việc gì không thành.
37.
Của trời trả cho đất
Bàn tay luôn mở ra
Cho đi nào có mất
Mất vì giữ cho ta.
38.
Muốn diệt tâm phóng, tâm lại phóng
An nhiên thấy phóng, phóng nhẹ bâng
Khởi tâm trừ vọng càng thêm vọng
Buông ý tìm chân bỗng thấy chân!
Cuộc sống vốn dĩ là một dòng chảy không ngừng của những điều như ý và bất như ý. Những bài thiền ngữ trên của Thầy Viên Minh nhắc nhở chúng ta rằng: Hạnh phúc không nằm ở việc cố gắng thay đổi dòng chảy ấy, mà nằm ở khả năng "tùy duyên thuận pháp" nơi mỗi người.
Mong rằng những bài thiền ngữ này đã giúp bạn có những phút giây lắng lòng, tìm lại điểm tựa bình an vốn có sẵn bên trong mình. Hãy cứ sống, cứ trải nghiệm và học ra bài học của riêng mình.